ปฏิบัติการนิวเมอรัล (Operation  Numeral)  :  เสรีไทยแพร่

                เสรีไทยโดยอาจารย์ปรีดี  พนมยงค์  ได้กำหนดให้งานเสรีไทยแพร่                 

ใช้ชื่อว่า  Operation  Numeral

ปฏิบัติการ  นิวเมอรัล  ในระยะแรกมีความมุ่งหมายทางด้านข่าวกรองเกี่ยวกับความเคลื่อนไหวของทหารญี่ปุ่นในภาคเหนือของประเทศไทย  ได้เริ่มต้นตั้งแต่เดือนมีนาคม  2488  เมื่อ  ร.ต.ชโรช  โล่ห์สุวรรณ  นายทหารเสรีไทยสายอเมริการุ่นที่  2  ถูกส่งเข้าประเทศไทยอย่างโดดเดี่ยว  โดยกระโดดร่มลงที่จังหวัดแพร่  ร.ต.ชโรช  หรือนามแฝง  “ลอส”   (Los)   เป็นเสรีไทยชุดที่  2  ที่กระโดดร่มลงที่แพร่  ภายหลังชุดที่  1  หรือ  “ปฏิบัติการฮอทฟูท”  เมื่อเดือนกันยายน  2487  ซึ่งมีร.ท.บุญมาก  เทศบุตร  (เบน – Ben)  และ  ร.ต.วิมล  วิริยะวิทย์  (ไวแมน – Wyman)  เป็นผู้ปฏิบัติภารกิจ  ความแตกต่างก็คือปฏิบัติการฮอทฟูทเป็นการบุกเบิกที่ไม่มีการคอยรับทางพื้นดิน  ทำให้ต้องเสี่ยงอันตรายสูงมาก  แต่ปฏิบัติการอื่นๆ  หลังจากได้ตั้งศูนย์ไซเรนขึ้นที่กรุงเทพฯแล้ว  มีการนัดหมายกันอย่างชัดเจนและมีความแน่นอนค่อนข้างสูง  ทำให้ลดการเสี่ยงอันตรายลงไปมาก

                ร.ต.ชโรช  โล่ห์สุวรรณ  ปฏิบัติงานอยู่เพียงคนเดียวเป็นเวลาถึง  4  เดือน  จนกระทั่งปลายเดือนกรกฎาคม  2488  ทางหน่วยเหนือจึงส่งบุคลากรเข้ามาสมทบ  การปฏิบัติงานที่แพร่ดำเนินไปด้วยดีเพราะนายปรีดี  พนมยงค์มีบุคคลใกล้ชิดที่ไว้วางใจได้อยู่ในพื้นที่  2  นาย  คือ เจ้าวงศ์  แสนศิริพันธ์ และนายทอง  กันทาธรรม  ซึ่งเป็นคหบดีและผู้แทนราษฎรที่มีคนนับหน้าถือตามากในจังหวัดแพร่

              สถานที่กระโดดร่มไม่เหมาะสมนัก  เพราะเต็มไปด้วยต้นไม้สูง  ตอไม้และโขดหิน  แต่ชุดปฏิบัติการนิวเมอรัล  4  นายก็ได้กระโดดร่มลงมาจากความสูง  700  ฟิต  ขณะที่เครื่องบินใช้ความเร็วประมาณ  105  ไมล์ต่อชั่วโมง  โดยพลพรรคเสรีไทยที่ไปคอยรับทำสัญญาณเป็นรูปตัว “ที” T

                บุคลากรของปฏิบัติการนิวเมอรัล  4  นาย  คือ  ร.ท.วอลเตอร์  พี.คูสมัค  (Walter  P.Kuzmuk)  นายทหารราบซึ่งเคยกระโดดร่มในสมรภูมิฝร่งเศสมาหลายครั้ง  เป็นหัวหน้าชุด  ส.ต.วิลเลียม  ซี.แกรนท์  (W.C.Grant)  เป็นครูฝึกอาวุธ,  ส.อ.สตีเวน  ซิสโค  (Steven  Sysko)  เป็นเจ้าหน้าที่เสนารักษ์  มีหน้าที่หลักในการรักษาพยาบาล  แต่ต้องช่วยฝึกอาวุธด้วย  และ ร.ต.แปลง  คำเมือง  หรือ  “ไมค์”  (Mike)  ซึ่ง เป็น  1  ในจำนวน  7  คนที่ได้รับการคัดเลือกให้ไปรับการฝึกที่ลังกาเมื่อกลางเดือนเมษายน  2488  โดยมี  ร.ท.วงศ์  พลนิกรเป็นหัวหน้าชุด  ร.ต.แปลง  คำเมือง  ได้รับการคัดเลือกให้เป็นพนักงานวิทยุประจำชุดปฏิบัติการนิวเมอรัล  นายทหารเสรีไทย ผู้นี้ไม่เคยฝึกการกระโดดร่มจริงๆ  มาก่อน  แต่ก็สามารถทำได้เรียบร้อยโดย    ไม่สะทกสะท้าน     ร.ต.แปลงกระโดดร่มลงมาเป็นคนที่  2  ติดตาม  ร.ท.คูสมัคหัวหน้าชุดลงมา  ก่อนจะถึงพื้นดินร่มของ  ร.ต.แปลงไปเกี่ยวยอดไม้เล็ก ๆ  ซึ่งพอแกะหลุดก็กระโดดลงสู่พื้นดินได้

                  นอกจากพลร่ม  4  นายแล้ว  เครื่องซี – 47  ยังได้ทิ้งร่มสัมภาระซึ่งมีอาวุธยุทโธปกรณ์และยารักษาโรคลงมาด้วยรวม  26  ชุด  บางร่มแตกกระจาย  ทำให้ยารักษาโรค,  เครื่องเวชภัณฑ์  และอาหารสำเร็จรูปบางส่วนได้รับความเสียหาย  เมื่อเก็บรวบรวมสัมภาระต่าง ๆ  เรียบร้อยแล้ว  จึงพาพลร่มทั้ง  4  นายเดินทางเท้าอีกประมาณชั่วโมงครึ่งหรือสองชั่วโมงก็ถึงค่ายพลพรรคเสรีไทย  จังหวัดแพร่  โดยนายทอง  กันทาธรรม  ผู้แทนราษฎรซึ่งเป็นหัวหน้าพลพรรคคอยต้อนรับ  ทุกครั้งที่มีการทิ้งร่ม   เสรีไทยที่กระจายตามหมู่บ้านเวียงต้า  แม่หล่าย  แม่คำมี  และหนองม่วงไข่จะเดินทางกันในช่วงกลางคืนด้วยเกวียนเพื่อขนของสัมภาระ และอาวุธให้เสร็จภายในคืนเดียวเพื่อชุกซ่อนไว้มิให้ญี่ปุ่นได้รู้ถึงปฏิบัติการ  และการติดต่อระหว่างหน่วยเสรีไทยแพร่ กับฝ่ายสัมพันธมิตรทำให้เกิดการร่วมมือกำหนดเป้าหมายการทิ้งระเบิดตามจุดต่างๆในจังหวัดแพร่ และ จังหวัดลำปาง  โดยมีจุดมุ่งหมายให้ห่างจาก บ้านเรือนของชาวบ้านมากที่สุด  และในช่วงเดียวกันนั้น นาย ทอง            กันทาธรรม  ก็ได้ขอกำลังจาก  พล.ร.ต.สังวร  สุวรรณชีพ  เพื่อมาประจำการตามจุดต่างๆ ภายในจังหวัดแพร่  เป็นการเตรียมพร้อมที่จะต่อสู้ขั้นแตกหัก กับทหารญี่ปุ่นตามที่อาจารย์ปรีดี ได้วางแผนไว้

                วันที่  1  สิงหาคม  มีการประชุมกันระหว่าง นายทอง  กันทาธรรม,  ร.ท.คูสมัค  และ ร.ต.ชโรช  โล่ห์สุวรรณ  หรือ  “ลอส”  และมีชื่อเป็นภาษาพื้นเมืองว่า “หนานรส”  ทำหน้าที่รับ- ส่งวิทยุอยู่บนดอยผาบ่อง  ตำบลเวียงต้า  อำเภอลอง  ได้ปรึกษากันถึงเรื่องการฝึกพลพรรรคซึ่งนายทองรับผิดชอบในการจักหาบุคลากรมารับการฝึก  โดยกำหนดเป้าหมายว่าจะมีจำนวนไม่ต่ำกว่า  800  นาย  หรืออาจจะถึง  2,000  นาย  พลพรรคที่เข้ารับการฝึกรุ่นแรกมี  40  นาย  เน้นการใช้อาวุธอเมริกันและการรบแบบจรยุทธ์  ส.ต.วิลเลียม  ซี.แกรนท์เป็นผู้รับผิดชอบในการฝึกอาวุธโดยตรง  ขณะที่ ส.อ.สตีเวน  ซิสโคแจกจ่ายเวชภัณฑ์และยาตลอดจนดูแลการเจ็บป่วยของชาวบ้าน  ส่วน ร.ต.แปลง  คำเมืองใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่บนดอยผาบ่องเพื่อ รับ ส่งวิทยุติดต่อกับทรินโกมาลีและช่วยฝึกอาวุธให้แก่พลพรรคด้วย  บุคลากรของปฏิบัติการนิวเมอรัลพักอยู่บนยอดเขาส่วนค่ายพลพรรคอยู่ข้างล่าง  แต่ก็มีการติดต่อกันอยู่ตลอดเวลา  ในช่วงปฏิบัติการนี้ เสรีไทยแพร่หน่วยเวียงต้าได้สกัดจับสายสืบทหารญี่ปุ่นได้ 2 คน และคนนำทางเป็นคนไทย 2 คน  ทั้ง 4 คนถูกเสรีไทยแพร่กำจัดและเสียชีวิต

     หลังสงคราม  ชุดปฏิบัติการนิวเมอรัลได้รับคำสั่งให้ดูแลค่ายเชลยศึกสัมพันธมิตรทางภาคเหนือที่เชียงใหม่และลำปาง  รวมถึงการย้ายเชลยศึกเหล่านั้นลงมากรุงเทพฯ  ก่อนสิ้นเดือนสิงหาคม  2488  ในพิธีการวางอาวุธของทหารญี่ปุ่นต่อฝ่ายสัมพันธมิตรนั้น  ร.ต.ชโรช  โล่ห์สุวรรณ  ได้เป็นผู้แทนฝ่ายสัมพันธมิตรรับมอบดาบซามูไรจากนายทหารญี่ปุ่นที่จวนผู้ว่าราชการจังหวัดลำปาง  ต่อมาในวันที่  2  กันยายน  นายทหารไทยจากลำปางหลายนายได้มาเยือนที่แพร่  หนึ่งในจำนวนนั้นคือ  ร.ต.อายุส  อิศรเสนา  ณ  อยุธยา  เพื่อนร่วมชั้นในมหาวิทยาลัยที่สหรัฐฯกับ ร.ท.คูสมัค  อีก  10  วันต่อมาสมาชิกกลุ่มปฏิบัติการนิวเมอรัลก็เดินทางมากรุงเทพฯ 
วอลเตอร์  พี.คู  สมัคหัวหน้าชุดเดินทางออกจากประเทศไทยเมื่อวันที่  17  กันยายน  2488

           ชโรช  โล่ห์สุวรรณได้ยศร้อยเอก  ส่วนแปลง  คำเมืองได้ยศร้อยตรี  ตามประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีลงวันที่ 
29  กันยายน  2488  ปัจจุบัน นาย ชโรช  โล่ห์สุวรรณ  มีชีวิตอยู่  อายุ 93 ปี  แต่ป่วยเป็นโรคอัมพฤกษ์  อยู่ในกรุงเทพฯ